บทที่ 5

แผงสวิตซ์และแผงจ่ายไฟ

       1. ขอบเขต
           ข้อกำหนดให้ใช้กับแผงสวิตซ์และแผงจ่ายไฟแรงต่ำ ซึ่งใช้ควบคุมวงจรไฟฟ้าแสงสว่าง และไฟฟ้ากำลัง รวมทั้ง แผงชาร์จไฟเข้าแบตเตอรี่ โดยต่อจากวงจรไฟฟ้าแสงสว่างหรือไฟฟ้ากำลัง
           ยกเว้น แผงสวิตซ์หรือส่วนของแผงสวิตซ์ ซึ่งใช้เฉพาะควบคุมวงจรสัญญาณที่รับไฟจากแบตเตอรี่
       2. บัสบาร์และตัวนำในแผงสวิตซ์และแผงจ่ายไฟ
           2.1 ต้องติดตั้งอย่างมั่นคง ในตำแหน่งที่ไม่เกิดความเสียหายทางกายภาพ
           2.2 บัสบาร์เมนและขั้วต่อสายเมนต้องมีสิ่งปิดกั้นแยกออกจากส่วนอื่นของแผง
           2.3 การจัดวางบัสบาร์และตัวนำ ต้องหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดความร้อนสูง เนื่องจากการเหนี่ยวนำ
           2.4 ขั้วต่อสาย ควรติดตั้งในลักษณะที่ต่อไปโหลดได้โดยไม่ต้องข้ามบัสบาร์ที่มีไฟฟ้า
           2.5 เมื่อมองจากด้านหน้าของแผง ต้องเรียงเฟส เอ บี ซี จากซ้ายไปขวาหรือจากหน้าไปหลัง หรือจากบนลงล่าง การจัดเฟสแบบอื่นยอมให้จัดได้เมื่อต่อเชื่อมกับระบบที่มีอยู่แล้ว แต่ต้องมีเครื่องหมายแสดง
           2.6 ต้องจัดให้มีที่ว่างเพียงพอสำหรับงอสายทั้งด้านบน ด้านล่างและด้านข้างภายในแผง
       3. การติดตั้ง
           แผงสวิตซ์และแผงจ่ายไฟ ต้องติดตั้งในห้องหรือสถานที่จัดให้มีที่ว่างเฉพาะ ซึ่งประกอบด้วย
           3.1 ที่ว่างเพื่อการปฏิบัติงาน ตามข้อ 3.1
           3.2 ที่ว่างใต้แผงและเหนือแผงขึ้นไป จนถึงเพดานของอาคาร หรือที่ว่างในระยะความสูงจากพื้น 7.50 เมตร ห้ามมีท่อลม ท่องานอื่น หรือเครื่องอุปกรณ์สำหรับงานอื่น ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับแผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟ ติดตั้งหรือเดินเข้าสู่ห้อง หรือที่ว่างเฉพาะนั้น
               ข้อยกเว้นที่ 1 ระบบดับเพลิงสำหรับแผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟ
               ข้อยกเว้นที่ 2 เครื่องอุปกรณ์ที่ใช้ในการหมุนเวียนอากาศ ทำความร้อน หรือทำความเย็น ที่ใช้สำหรับห้องหรือบริเวณที่ติดตั้งแผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟ
               ข้อยกเว้นที่ 3 แผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟที่ติดตั้งทั่วไปในโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งแยกจากเครื่องอุปกรณ์อื่น โดยติดตั้งบนที่สูงในที่ล้อมหรือมีสิ่งปกปิด ซึ่งมีการป้องกันทางกลเพียงพอจากยานพาหนะ การสัมผัสโดยบังเอิญจากบุคคลทั่วไป หรือจากการรั่วไหล ของระบบท่อต่าง ๆ ไม่ต้องอยู่ในห้องหรือที่ซึ่งจัดไว้โดยเฉพาะ
               ข้อยกเว้นที่ 4 แผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟชนิดติดตั้งภายนอกอาคาร มีเครื่องห่อหุ้มที่ทนสภาพอากาศมีการป้องกันจากการสัมผัสโดยบังเอิญของบุคคลทั่วไปมีการป้องกันความเสียหายทางกายภาพและการรั่วไหลของระบบท่อต่าง ๆ โดยที่แผงสวิตซ์หรือแผงจ่ายไฟไม่ต้องอยู่ในห้องหรือที่ซึ่งจัดไว้โดยเฉพาะ
       4. แผงสวิตซ์
           4.1 แผงสวิตซ์ที่มีส่วนมีไฟฟ้าเปิดโล่ง ต้องติดตั้งในสถานที่แห้งและจัดให้เข้าถึงได้เฉพาะผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้อง
           4.2 ต้องมีที่ว่างระหว่างส่วนบนสุดของแผงสวิตซ์กับเพดานที่ติดไฟได้ไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร
               ยกเว้น มีแผ่นกั้นที่ทนไฟอยู่ระหว่างแผงสวิตซ์กับเพดานหรือเป็นแผงสวิตซ์ชนิดปิดหุ้มมิดชิด
           4.3 แผงสวิตซ์ต้องมีระยะห่างระหว่างบัสบาร์กับด้านล่างของตู้ไม่น้อยกว่า 20 เซนติเมตร สำหรับบัสบาร์ หุ้มฉนวนและ 25 เซนติเมตร สำหรับบัสบาร์ไม่หุ้มฉนวน
           4.4 แผงสวิตซ์ที่เป็นโลหะรวมทั้งโครงที่รองรับที่เป็นโลหะทั้งของสวิตซ์และของเครื่องอุปกรณ์ต้องต่อลงดิน เครื่องวัด รีเลย์ มิเตอร์ หรือหม้อแปลงเครื่องวัด (Instrument transformer) ซึ่งติดตั้งในแผงสวิตซ์ต้องต่อลงดิน
       5. แผงจ่ายไฟ
           5.1 แผงจ่ายไฟทุกแผงต้องมีพิกัดกระแสไม่ต่ำกว่ากระแสของสายป้อนที่คำนวณได้ในบทที่ 4
           5.2 จำนวนเครื่องป้องกันกระแสเกินในแต่ละแผงจ่ายไฟต้องไม่เกิน 42 ขั้ว (ไม่รวมตัวที่เป็นเมน)
           5.3 การป้องกันกระแสเกิน
               (1) แผงจ่ายไฟของวงจรย่อยแสงสว่างและเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกแผงต้องติดตั้งเครื่องป้องกันกระแสเกินทางด้านไฟเข้า
                   ยกเว้น สายป้อนของแผงจ่ายไฟนั้นติดตั้งเครื่องป้องกันกระแสเกินไม่เกินขนาดของแผงจ่ายไฟอยู่แล้ว
               (2) แผงจ่ายไฟที่ประกอบด้วยสวิตซ์ธรรมดาขนาดไม่เกิน 30 แอมแปร์ หลายตัว ต้องมีเครื่องป้องกันกระแสเกินที่มีพิกัดไม่เกิน 200 แอมแปร์
               (3) โหลดต่อเนื่องของเครื่องป้องกันกระแสเกินทุกตัวในแผงจ่ายไฟต้องไม่เกินร้อยละ 80 ของพิกัดเครื่องป้องกันกระแสเกินแต่ละตัว
                   ยกเว้น ชุดของเครื่องป้องกันกระแสเกินที่ได้ออกแบบให้ใช้งานได้ร้อยละ 100 ยอมให้ใช้โหลดต่อเนื่องได้ไม่เกินร้อยละ 100
           5.4 แผงจ่ายไฟที่ติดตั้งในสถานที่เปียกหรือชื้น จะต้องป้องกันไม่ให้น้ำหรือความชื้นเข้าในแผงได้ และจะต้องติดตั้งให้ห่างจากผนัง หรือพื้นรองรับไม่น้อยกว่า 5 มิลลิเมตร ถ้าเป็นแผงจ่ายไฟที่ติดตั้งในที่เปียกต้องเป็นแบบทนสภาพอากาศ (Weatherproof)
           5.5 แผงจ่ายไฟต้องติดตั้งในตู้ หรือกล่อง หรือเครื่องห่อหุ้มที่ออกแบบเฉพาะ และเป็นแบบด้านหน้าปลอดภัย (dead front)
           5.6 ส่วนของแผงจ่ายไฟที่เป็นโลหะ และไม่ใช้เป็นทางเดินของกระแสไฟฟ้า ต้องต่อถึงกันแล้วต่อลงดิน
       6. ข้อกำหนดอื่น ๆ
           6.1 แผงสวิตซ์และแผงจ่ายไฟ ต้องทำด้วยวัสดุกันความชื้นและไม่ติดไฟ
               ยกเว้น แผงจ่ายไฟขนาดไม่เกิน 30 แอมแปร์ 1 เฟส
           6.2 วงจรที่จ่ายไฟให้กับเครื่องวัด หลอดไฟสัญญาณ หม้อแปลงแรงดันและอุปกรณ์อื่นของแผงสวิตซ์ที่มีขดลวดแรงดัน ต้องติดตั้งเครื่องป้องกันกระแสเกินพิกัดไม่เกิน 15 แอมแปร์
               ยกเว้น ถ้าการทำงานของเครื่องป้องกันกระแสเกิน ทำให้เกิดความเสียหายต่อการทำงานของอุปกรณ์นั้น
           6.3 ใบมีดที่เปิดโล่งของสวิตซ์ใบมีด ต้องไม่มีไฟเมื่ออยู่ในตำแหน่งปลด